PTSS

‘Wij moeten gewoon aanhaken’

De Tweede Kamer wil één landelijk loket voor alle geüniformeerden met PTSS. En de Nederlandse Politiebond wil daar nadrukkelijk bij betrokken worden. Als politiebond heeft de NPB namelijk jarenlange ervaring met PTSS en erkende PTSS'ers bij de politie. 'Die kennis en ervaringen willen, nee, moeten we inbrengen', zegt kaderlid Dick Kleijn. ‘Er zitten zoveel kenners hier in huis.’

Het plan ligt er al jaren. Steeds opnieuw kwam het landelijke PTSS-loket op tafel in de Tweede Kamer en steeds opnieuw viel het kabinet voor­dat er een definitief besluit kwam. Nu ligt er een initiatiefnota van onder anderen Kamerlid Songül Mutluer over het plan. Met de bedoeling om binnen het loket kennis en expertise over PTSS bij politie, defensie, brandweer, ambulance en boa’s op één plek te bundelen.

Verschrikkelijk veel ervaring

NPB-kaderlid en strategisch adviseur Dick Kleijn vertelt meteen dat de NPB al vroeg aan tafel zat. Toen onze bond met Stichting Politieveteraan het herstelprogramma in de natuur door­ontwikkelde, sprak hij al met Kamer­leden over hetzelfde idee. ‘Het is eigenlijk steeds hetzelfde initiatief, maar nu is het dan zo ver. Vorige week was er een Kamer­debat en ze waren er binnen twintig minuten uit: dat loket moet er komen.’


Voor de bond is dat het moment om zich nadrukkelijk bij de betrokken partijen te melden. ‘We kunnen gewoon niet achterblijven. In de af­gelopen jaren hebben we zo verschrik­kelijk veel ervaring opgebouwd met PTSS bij de politie. Echt met alle initiatieven die daarmee samenhangen én met de ontwikkeling van het totaal nieuwe stelsel voor beroeps­gerelateerde gezondheidsklachten. Wij moeten bij de totstandkoming van het loket aanhaken.’

Dick Kleijn

Kennis in huis

Die ervaring zit absoluut in de dagelijkse praktijk van de bond. De NPB staat veel collega’s bij, die PTSS op hebben gelopen in hun werk. Vanaf de start van het hulptraject tot de schadeafhandeling. Juist daar ligt een heel groot probleem. Volgens Dick wachten 2.700 politiedossiers op afhandeling van de schade: ‘Na minimaal vijf jaar wordt gekeken naar de eindsituatie. Mensen lopen hun carrière mis. Sommigen zijn een deel van hun leven kwijt. Alleen maar doordat ze hun beroep hebben uitgeoefend.’


'Het merendeel van die collega’s wil het netjes afronden', zegt hij. ‘Daar rammelt het nog weleens aan. En wij moeten bij de politie aankloppen: 'Jongens, hier is nog wat te doen.' De bond kijkt daarbij trouwens breder dan PTSS alleen. Dick gebruikt daarom graag de bredere term 'mentale blessures', iets wat hij overnam van voormalig NPB-voorzitter Jan Struijs. 'Een collega die na kanker mentaal vastloopt, verdient dezelfde zorg. Maar het onderscheid tussen wat wel en wat niet door het werk komt, blijft natuurlijk wel overeind.'


Het loket is niet dé oplossing, benadrukt Dick. ‘Maar het is wel een goede start. De overheid heeft namelijk geen zicht op hoe het bij al die organisaties loopt. Vanuit de politie kunnen wij heel veel input leveren: wat hebben we al, waar mankeert het aan en wat kunnen we inzetten?’

Inbreng van de NPB

Het loket gaat vooral achteraf kijken. Een goede zaak vindt de NPB, maar het moet ook tot preventie leiden. 'Wij hebben daarvoor al bouwstenen in handen', stelt Dick. 'De eerste is herstel in de natuur. Als bond hebben we weten­schappelijk onderzoek laten doen. Er ligt een rapport dat aangeeft dat deze aanpak werkt. Daar hebben we nu een ondergrond voor. Alleen is het goed om dit soort bewezen programma's al te gebruiken voordat - zeg maar - het kalf verdronken is. Preventief.’

De tweede is het buddynetwerk binnen de politie, dat Dick mede heeft bedacht en opgezet. Het geeft collega’s een maatje voor de gesprekken waar de chef geen tijd voor heeft. ‘Het is er, maar het wordt onvoldoende benut.’ De derde loopt nu. Dick is voor twee jaar bij de NPB gedetacheerd voor een project over verbinding houden met collega’s tijdens interne onderzoeken. De korpsstaf steunt het. Kern is weer een peer support-model: bestaande structuren samenbrengen zodat ook wie geschorst is of in een disciplinair onderzoek zit, een buddy heeft. ‘Dat die buddy ook steeds aan tafel zit bij het zoeken naar een oplossing.’

Zeggen wat niemand durft

Jammer genoeg heerst binnen de politie nog steeds het systemische denken en het 'natuurlijke' wan­trouwen wat bijna naadloos met het werk is verbonden. 'Dat betekent dat er lang niet altijd dingen hardop worden gezegd', vervolgt hij. 'Dus moeten we dat als bond doen.'


Gelukkig staan de leden erachter, merkt Dick dagelijks. ‘Zonder hun steun voer ik deze strijd niet.’ En het klimaat en de organisatiecultuur veranderen ook. PTSS was lang een onderwerp waar schaamte op zat. Steeds meer collega’s durven er nu voor uit te komen. Tegen hen en tegen alle andere NPB-leden zeg ik dan ook: We zijn samen sterk, zeggen we toch? Laat het dan voelen.’

Dick Kleijn

Dick Kleijn weet waar hij over praat. Na een incident waarbij hij bijna stikte, werd hij nooit door zijn leidinggevende bevraagd. Hij belandde in een verdachtenbankje, ook bij zijn eigen werkgever. Via de vakbond kreeg hij een advocaat. ‘Dat is mijn reddingsboei geweest. Ik heb die vereniging heel hoog staan.’


Hij klapte dicht en sprak er pas vijftien jaar later over. ‘Als mijn leidinggevende had gezegd: kom eens zitten, wat is er gebeurd? Dan had ik misschien nooit PTSS gekregen.’


Dick werkt 42 jaar in het politievak, waarvan 39 jaar op straat. Daarvoor was hij negen jaar werkzaam bij de Koninklijke Marechaussee. Sinds 2016 is hij kaderlid belangenbehartiger bij de NPB en gecertificeerd ervaringsdeskundige op het gebied van PTSS. In tien jaar stond hij honderden collega’s bij. ‘Ik gun collega’s niet de weg die ik bewandeld heb.’ Recent vertelde Dick een deel van zijn verhaal in het SBS-programma Nieuws van de Dag. Via de link hieronder kun je dit fragment terugkijken.

Meer over het NPB-congres

tekst: Jos de Blank | foto's: Shutterstock, NPB-archief en Jos de Blank