pensioen
'NIET GOKKEN MET DE CENTEN vAN EEN ANDER’

Al bijna vijftig jaar is hij op zijn geheel eigen manier aan de politie verbonden geweest. Als wijkagent, als NPB-lid én de laatste jaren vooral als pensioenambassadeur. Achter die laatste rol zet Jan Harmsen nu ook definitief een punt. Na honderden gesprekken aan honderden keukentafels over het pensioen weet hij nog exact wat hij zijn collega's altijd als eerste meegaf: 'Bel als je het niet zeker weet. Gok nooit.'
Het begon allemaal met zijn toetreden tot de seniorenraad van de NPB. Een collega die hij ontmoette op een Zuid-Franse camping bracht hem op het idee. ‘Hij dacht dat ik daar weleens heel geschikt voor zou kunnen zijn’, laat Jan weten. De collega kreeg gelijk, want Jan ‘bleef plakken’. ‘Voorzitter Jan Eringaard zette me op het spoor van de pensioenmaterie. Vervolgens kwam ik tijdens een 55+-dag die ik organiseerde, in contact met de dames van het pensioenloket. En zo rolde de bal verder.’

Weten, niet gokken
Die belandde eerst bij de opleiding die elke pensioenambassadeur moet volgen. Noodzakelijk, vindt Jan, want het is complexe materie. ‘Het was dan ook een pittige cursus. Je krijgt zoveel informatie dat je 's avonds om negen uur helemaal gesloopt bent’, geeft hij aan. Maar één ding is hem uit de begintijd nog het meest bijgebleven: ‘Als je het niet weet, gok je niet. Je belt met het pensioenloket, met het ABP, net zo lang tot je het zeker weet.’ Daarmee komt hij ook meteen op een belangrijk onderscheid: een pensioenambassadeur is geen adviseur en geen fiscalist. ‘Een ambassadeur helpt je op weg in MijnABP. Van adviezen over hoe je je geld moet beleggen of besteden, houden we ons verre. Het enige advies dat ik steeds heb gegeven: maak de keuze waar jij en je partner het beste gevoel bij hebben. En MijnABP helpt dan heel erg bij het maken van die keuze.’
Aan de keukentafel
Het liefst ging Jan Harmsen bij collega's thuis langs, niet op de werkplek. ‘Dan zit er meestal ook een partner bij en dat is precies de bedoeling. Als ik wegging, moesten ze allebei weten hoe je in MijnABP werkt en allebei weten hoe je je pensioen samenstelt’, vertelt Jan om er breed lachend aan toe te voegen: ‘Opvallend was trouwens dat bij de meeste collega's de partner in de zorg werkte. Kennelijk zoeken die twee beroepen elkaar op.’ Beeldend vertelt hij hoe ze vaak met z’n drieën aan de keukentafel zaten. ‘Natuurlijk achter de laptop. Samen het pensioenvoorstel doorlezen, van boven naar beneden. Niet meteen naar de tabellen met de bedragen gaan, een neiging die de meesten toch hebben. En dan volgens de methode: ik lees het op, jij tikt het in en ik controleer het nog een keer. Vaak volgt er dan nog een tweede gesprek, voor de zekerheid. Voordat ze op de knop drukken.’
Zwaarste gesprekken
Het meest indringend waren voor Jan de gesprekken met ernstig of terminaal zieke collega's. ‘Je moet dan toch het zakelijke verhaal vertellen, terwijl je gevoel misschien de andere kant op wil. Dan leg ik uit dat je vanaf je 60e al pensioengerechtigd bent. Nog niet AOW-gerechtigd maar wel pensioengerechtigd. Dat betekent dat je je pensioen uitbetaald kunt krijgen’, legt hij uit. ‘Bij een slechte diagnose kan het dan verstandig zijn om het volledige ABP-pensioen direct te laten ingaan en het nabestaandenpensioen te verhogen. Zo bouw je namelijk, naast het salaris dat nog doorloopt, alvast een financiële buffer op voor degene die achterblijft.’
Over deze zware gesprekken merkt hij verder nog op: ‘Door het gesprek over het nabestaandenpensioen valt er voor de partner vaak een last weg. Maar ik kom heel bewust niet als arts, dominee of maatschappelijk werker. Ik kom puur voor de financiën. En dan weten ze: hier hoef ik me geen zorgen meer over te maken.’

Jonge garde
Voor oudere collega's is pensioen een onvermijdelijk onderwerp van gesprek. Bij jongere collega's ligt dat anders, merkt Jan. En ergens stoort hem dat wel. ‘Ook belangrijke financiële zaken als een arbeidsongeschiktheidsverzekering of een overlijdensrisicoverzekering worden vaak weggewuifd als ver-van-mijn-bedshow. Terwijl vroeger, toen je automatisch lid werd van de vakbond, dat soort zaken vanzelf goed geregeld waren. Nu moet iedereen het zelf uitzoeken en juist dat wordt overgeslagen. Het overkomt altijd die ander, denken ze. Maar die paar tientjes in de maand kunnen je achteraf heel veel schelen.’ Zijn advies is dan ook geen lidmaatschap of een polis, maar een houding: ‘Sta ervoor open je goed te laten informeren, ook als het je nu nog niet raakt.’
Jan Harmsen (rechts) aan het begin van zijn carrière.
Einde van een tijdperk
Jan Harmsen coördineerde de laatste jaren zelfs de pensioenambassadeurs voor Oost- en tijdelijk ook Noord-Nederland. Ook nam hij nieuwe ambassadeurs mee in gesprekken om te zien wie het vak goed lag. Dit voorjaar besloot hij zelf te stoppen, ruim voordat het nieuwe pensioenstelsel zijn beslag krijgt. Niet omdat het werk hem tegenstond maar omdat er nieuwe mensen bij waren gekomen. ‘Dan moet je niet over je graf heen willen regeren. Niet meer voor de voeten lopen.’
Maar hij gaat zich niet vervelen. Daarvoor is zijn agenda nog te goed gevuld met activiteiten. Zo is hij toezichthouder bij het openluchtzwembad in zijn dorp en bij het zwembad van een grote camping. Daar staat hij trouwens sinds kort ook aan de poort om gasten te ontvangen en te verwijzen. En hij kruipt zo nu en dan achter het stuur van de wensambulance. Dus van een mentaal pensioengat is geen sprake. ‘Daarom neem ik ook met een heel goed gevoel afscheid van mijn oude werkkring. Ik heb het heel veel jaren heel graag gedaan. Maar er komt gewoon een tijd dat je het aan anderen over moet laten.’


tekst: Jos de Blank | foto's: Jos de Blank en privé Jan Harmsen