Studenten

‘Vanaf de voorkant

betrokken geraakt’

Zes seconden. Dat kwam een veertigjarige zij-instromer tekort bij haar 500 meter roeien. Verder deed ze alles goed, maar ProfFit was onverbiddelijk: niet gehaald. Het zijn verhalen die bij het verleden gaan horen. De Politieacademie heeft de omstreden sporttest namelijk vervangen door de 'Challenge', integraal onderdeel van de nieuwe leerlijn Fysiek mentale weerbaarheid. De NPB ziet dat als een overwinning na jaren van kritiek. Maar voor studenten die nog in het oude systeem zitten, verandert er voorlopig niets.

ProfFit deed in 2015 zijn intrede. Leen Spoor, bij de NPB verantwoordelijk voor het politieonderwijs en daarmee ook de aspiranten, werkte toen nog in de eenheid Rotterdam. Hij herinnert zich de eerste klas nog heel goed. 'Vierentwintig studenten. Eén haalde zijn diploma, drieëntwintig gingen eruit. Die hadden de ProfFit niet gehaald en daarmee misten we uiteindelijk een volledige klas afgestudeerde agenten in de eenheid. Kapitaalvernietiging!'

Focus op duurzame fitheid

ProfFit werd ooit bedacht door een IBT-docent vanuit het Korps Mariniers. Volgens Leen is dit concept destijds blindelings landelijk overgenomen en daarna vertoonde het wildgroei door constante aanpassingen. ‘Als bond steunen wij alleen de FVT-baan’, verduidelijkt hij. ‘Dat is de enige sporttest die officieel door de minister is goedgekeurd voor álle politiemedewerkers.’ Hij wil eigenlijk dat de focus verschuift naar duurzame fitheid. Een eenmalige toets doet volgens hem te weinig voor de gezondheid van agenten op de lange termijn. ‘Wat doet de politieorganisatie voor je fitheid in de decennia tot aan je pensioen? De kantines staan vol ongezonde, goedkope snacks, terwijl gezonde voeding duur is. Bovendien is sporten in de baas zijn tijd afgeschaft. Het roer moet om: breng die sporturen terug en bied medewerkers structureel mentale check-ups en preventief medisch onderzoek aan.’

Steeds op de agenda

De NPB is kritisch gebleven. Er volgden procedures en gesprekken. In het zeswekelijkse overleg met de sectorleiding van de Politieacademie stond ProfFit vrijwel altijd op de agenda. 'We waren er allemaal heel druk mee', zegt Leen. 'Uiteindelijk kon het niet anders dan iets nieuws bedenken. En daar zijn wij vanaf de voorkant bij betrokken geraakt.'


NPB-jurist Michiel Welter, die de zaken tegen ProfFit behandelt, ziet ook een verband. 'Ik verbeeld me dat al die toestanden die wij hebben uitgehaald, hebben bijgedragen aan het sentiment. Ze zullen dat nooit toegeven. Het is gemakkelijk om te zeggen: wij zijn verstandiger geworden.' Desondanks is hij blij met de afschaffing. 'Iedereen is het er inmiddels over eens dat ProfFit geen goed idee was. De academie zelf ook, want ze hebben het afgeschaft. Het scheelt ongetwijfeld een hoop ellende, juridisch en voor de betrokkenen.'

Meer praktijk

De leerlijn Fysiek mentale weerbaarheid kwam tot stand in werkgroepen met onder meer fysiotherapeuten, voedingsdeskundigen en de NPB. 'Ik vond het een onwijs goed initiatief dat ze veel verder zijn gaan kijken', zegt Leen. 'Vooral het praktijkgerichte was belangrijk. Stoten, slaan, schoppen, afweren: dat kwam in de hele ProfFit niet terug.'


Wat houdt de Challenge in? Een leerteam van de Politieacademie in Den Haag legt het uit. 'Het begint als een echte groepsopdracht', vertelt een van de studenten. 'Iedereen staat in plankhouding op een bank. De voorste rent met een bal naar verschillende afstanden, komt terug en sluit achteraan aan. Dan is de volgende aan de beurt. Iedereen moet een keer in plankhouding en een keer in hurkhouding.' Dat gebeurt twee keer, met een minuut rust ertussen. Daarna volgt het stoten en trappen. 'Iemand komt met een stootkussen op je af. Je waarschuwt: 'Politie, afstand!' en dan weer je af, trap je of stoot je. Dat doe je 96 keer', vertelt een medestudent. In het derde onderdeel moeten de studenten wilde slagen afweren, blokkeren of ontwijken en tot slot iemand met een kussen naar de andere kant van de zaal duwen. Alleen het eerste deel is een groepsopdracht, maar ook daar beoordelen docenten iedere student apart. 'Zakt er één, dan moet de hele groep het opnieuw doen. Je bent dus wel van elkaar afhankelijk.'

Vier niveaus

De beoordeling kent vier niveaus: onvoldoende, in ontwikkeling, voldoende en goed. Wie 'in ontwikkeling' scoort, heeft het onderdeel gehaald. Anders dan bij ProfFit maakt de Challenge geen onderscheid meer tussen mannen en vrouwen of naar leeftijd. De Challenge is breder dan alleen een test. Het programma besteedt ook aandacht aan voeding, slaap en beweging. 'ProfFit was altijd een eenmalig trucje', zegt Leen. 'Je moest even een commando zijn, daarna had je je diploma en veertig jaar carrière voor je.'

Lat mag hoger

De studenten zijn positief over de praktijkgerichte opzet. De push-ups en pull-ups bij ProfFit vonden ze ver van het werk af staan. Maar streng? Daarover zijn ze kritisch. 'Ik vind de Challenge zeker geen makkelijke toets', verwoordt een van hen. 'Vooral het bankonderdeel is hartstikke zwaar. Maar het wordt niet streng getoetst', laten ze weten.

De manier van beoordelen roept nog wel vragen op. Bij het stootonderdeel zijn acht studenten tegelijk bezig, met twee docenten die kijken. 'In hoeverre kun je in die chaos echt bepalen of iemand het goed doet?' vraagt een student. Bovendien zijn de eisen soms vaag. 'Bij de plankhouding mag je een paar keer doorzakken. Maar wat is een paar keer? De ene docent vindt tien keer nog goed, de ander vijf.' Het examendocument met de eisen was voor de studenten officieel niet beschikbaar. Een docent deelde het uiteindelijk zelf. 'Voor de toekomst is het belangrijk dat we dat wel krijgen.' Toch zien de studenten het als een begin. 'Het is de eerste keer dat de Challenge wordt afgenomen', besluiten de studenten. 'De kinderziektes moeten er nog uit.'

Het oude systeem blijft nog jaren

De Challenge geldt alleen voor nieuwe lichtingen. Wie al in de opleiding zat, blijft vastzitten aan ProfFit. Dat kan nog twee tot drie jaar duren. De academie wijst op rechtsgelijkheid. NPB-jurist Michiel Welter vindt dat argument niet overtuigend. 'Volgens mij zijn ze vooral bang voor aan­sprakelijkheid tegenover mensen die ze al hebben weggestuurd.'


Hij ziet een eenvoudige oplossing. 'Laat iedereen die nu nog bezig is gewoon de Challenge doen. Wie kan daar nou door benadeeld worden? Mensen die langer geleden zijn uit­gevallen, zijn andere gevallen. Die hebben de Challenge nooit kunnen doen want die bestond toen nog niet.'

Tussenregeling

Voor de huidige lichtingen bestaat een tussenregeling: een aangepaste ProfFit. Studenten die met een goed onderbouwd verhaal komen, bij voor­keur met een medische verklaring, mogen onderdelen vervangen. Welter adviseert leden die route te volgen. 'Op dit moment is dat de kortste weg naar succes. Lukt het echt niet, vraag dan om de Challenge.'


Tegelijkertijd is hij kritisch op de uitvoering. Over de aanpassingen beslist één persoon bij de academie, zonder vast­gelegde kaders en zonder medisch deskundige. 'Het werkt wel, maar het is ondoorzichtig waarom de één wel en de ander niet mag. Dat is willekeur. Het is een gemankeerd proces.'

Eén zaak bij de rechter

Door de tussenregeling komen er nauwelijks nieuwe zaken bij. Welter heeft nog één procedure lopen: die van een zij-instromer die zes seconden te traag roeide. Zij maakte bezwaar tegen de beoordeling van haar Q8-examen, waarin ProfFit meetelt. Inmiddels ligt de zaak bij de bestuurs­rechter.


Dat is juridisch geen eenvoudige weg. Een rechter mag het oordeel van een docent over 'kennen en kunnen' niet overdoen. Toch moet die bestuurs­rechtelijke route eerst worden af­gelopen, legt Welter uit. 'Anders krijg je bij de civiele rechter tegengeworpen dat je dat niet hebt gedaan.' Ook moeten studenten meteen bij het eerste examen in bezwaar. 'Wie denkt dat hij nog twee kansen heeft, krijgt later te horen dat hij eerder in beroep had moeten gaan. Welke student verzint dat?'

Liever een goede afspraak vooraf

Welter mist vooral een inhoudelijk gesprek. 'Ik zat steeds tegenover een advocaat die me procedurele stapjes tegenwierp. Ze geven geen inhoudelijk antwoord. Ik voorkom liever een probleem met een goede afspraak dan dat ik achteraf een slechte afspraak moet aanvechten.'


Door de overgang naar de Challenge verwacht Michiel Welter wel minder problemen. Maar hij waarschuwt. 'De werkelijkheid is altijd rijker dan de theorie.' Hij wil daarom dat de academie nu met medici en arbeidsdeskundigen onderbouwt waarom deze manier de beste is. 'Geef dat antwoord vooraf. Dan hoeven wij het niet achteraf af te dwingen.'

'Als ik mocht kiezen, deed ik de Challenge'

Tijdens de eerste Challenge in Den Haag stond Estelle aan de kant. Ze moedigde aan en deelde drinkbekers uit. Meedoen mocht ze niet. Ze haalde namelijk één onderdeel van haar Q3-portfolio niet en doet daardoor het kwartaal over. En daarmee valt ze precies tussen twee systemen: haar klasgenoten doen de Challenge, zij moet nog steeds ProfFit halen.


'Daarvoor ben ik nog aan het trainen.' ProfFit begint met 500 meter roeien. Voor Estelle ligt de grens op 1 minuut en 52 seconden. Daarna volgen squats, burpees, push-ups en pull-ups, en tot slot 1600 meter hardlopen. 'Push-ups en pull-ups zijn heel specifieke bewegingen. Die spiergroepen moet je gewoon trainen.'


Voor Estelle komt er iets bij. Ze heeft diabetes type 1. 'Krachttraining zorgt voor een tijdelijk stresshormoon, waardoor mijn suiker omhooggaat. Bij hardlopen gaat mijn suiker juist omlaag. Het kan zijn dat ik halverwege moet stoppen.' Binnen de tussenregeling mag ze alleen het roeien of het rennen vervangen. 'Terwijl juist de krachtoefeningen voor mij lastiger zijn.’ Ze voelt zich wel gesteund. IBT-docenten en de studiekeuzeadviseur kijken mee. Haar plan is ProfFit in Q6 af te leggen. Lukt dat niet, dan zijn aanpassingen mogelijk. Een procedure via de bond heeft ze niet lopen.


Toch knaagt het. 'Ik weet dat ik de Challenge kan halen. Daar zit wel frustratie.' Ze kent daarbij de verhalen van studenten die uitstel kregen en daarna op twee seconden bij het rennen zakten. 'Dan is de vraag of het eerlijk is dat je goed personeel laat gaan op twee seconden.' Maar opgeven is geen optie. 'Stilstaan, daar heeft niemand iets aan.'

tekst: Jos de Blank |  foto's: Damian Wolters